Gdy bank blokuje rachunek osoby, która nie jest dłużnikiem, liczy się szybkie ustalenie, kto formalnie jest właścicielem konta i na jakiej podstawie dokonano zajęcia. Wyjaśniam, kiedy konto osoby trzeciej może zostać objęte egzekucją, czym różni się rachunek wspólny od konta indywidualnego oraz jakie kroki podjąć po omyłkowym zajęciu.
O wyniku egzekucji decyduje rodzaj rachunku i status jego posiadacza
- Konto indywidualne osoby trzeciej co do zasady nie powinno być zajęte za cudzy dług.
- Rachunek wspólny może zostać objęty egzekucją w części przypadającej dłużnikowi.
- Wspólne konto małżonków podlega szczególnym zasadom i może zostać zajęte nawet wtedy, gdy dług należy tylko do jednej osoby.
- Przy pomyłce trzeba niezwłocznie zawiadomić bank i komornika, dołączając dokumenty potwierdzające własność rachunku.
- Na skargę na czynność komornika zwykle jest 7 dni od zawiadomienia albo uzyskania informacji o zajęciu.
Zwykłe konto osoby trzeciej nie powinno być objęte egzekucją
Moja krótka odpowiedź brzmi: komornik nie może legalnie prowadzić egzekucji z indywidualnego rachunku osoby, która nie jest dłużnikiem. Zajęciu podlega wierzytelność z rachunku bankowego należąca do dłużnika, a nie dowolne konto znalezione w banku.
Przy zajęciu rachunku komornik przesyła bankowi zawiadomienie wskazujące dane dłużnika. Bank powinien zidentyfikować właściwego klienta, między innymi na podstawie numeru PESEL, NIP albo innych danych identyfikacyjnych. Jeżeli jednak podano błędne dane lub doszło do pomyłki przy ich porównaniu, może zostać zablokowane konto osoby o podobnym imieniu i nazwisku.
Trzeba też odróżnić właściciela rachunku od osoby upoważnionej do korzystania z konta. Samo pełnomocnictwo bankowe nie czyni pełnomocnika współposiadaczem rachunku. Jeżeli więc dłużnik ma dostęp do konta należącego wyłącznie do innej osoby, nie oznacza to automatycznie, że konto można zająć za jego zobowiązania.
Inaczej wygląda sytuacja, gdy rachunek formalnie należy do dłużnika, ale znajdują się na nim pieniądze przekazane przez rodzica, partnera albo pracodawcę. Wtedy komornik zajmuje konto dłużnika, a osoba trzecia musi wykazać swoje prawa do konkretnych środków. Sam fakt, że przelew pochodził od innej osoby, nie zatrzymuje zajęcia.
Rachunek wspólny pozwala na zajęcie udziału dłużnika
Rachunek wspólny nie jest tym samym co konto należące wyłącznie do osoby trzeciej. Jeżeli dłużnik jest jednym ze współposiadaczy, przepisy pozwalają skierować egzekucję do jego udziału w rachunku.
| Rodzaj rachunku | Czy może zostać zajęty za dług jednej osoby? | Co chroni osobę niedłużnika? |
|---|---|---|
| Konto indywidualne osoby trzeciej | Co do zasady nie | Dokumenty potwierdzające, że dłużnik nie jest właścicielem |
| Rachunek wspólny z osobą trzecią | Tak, do udziału dłużnika | Umowa rachunku i dowody określające udziały |
| Wspólne konto małżonków | Tak, na zasadach szczególnych | Powództwo o zwolnienie środków należących do małżonka |
| Konto, na którym dłużnik jest tylko pełnomocnikiem | Co do zasady nie | Umowa rachunku wskazująca właściciela |
Przy rachunku wspólnym dłużnik powinien przedstawić komornikowi umowę rachunku w ciągu tygodnia od zajęcia, jeżeli wynikają z niej konkretne udziały. Gdy umowa ich nie określa albo dłużnik jej nie przedłoży, przyjmuje się, że udziały są równe. Po ustaleniu udziału dłużnika pozostała część powinna zostać zwolniona spod egzekucji.
W praktyce oznacza to, że przy koncie dwóch osób komornik może początkowo zablokować rachunek, ale nie powinien ostatecznie przejąć pieniędzy odpowiadających udziałowi drugiego współposiadacza. Największym błędem jest bierne czekanie, aż bank sam wyjaśni sprawę. Dokumenty trzeba przekazać szybko, najlepiej pisemnie i z potwierdzeniem doręczenia.
Dług jednego małżonka może wpłynąć na wspólne konto
W przypadku małżonków odpowiedź jest mniej intuicyjna. Na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przeciwko jednemu małżonkowi można prowadzić egzekucję z rachunku wspólnego małżonków. Nie oznacza to jednak, że drugi małżonek traci wszelką ochronę.
Małżonek niedłużnik może żądać zwolnienia spod egzekucji środków, które należą do jego majątku osobistego albo nie pochodzą z dochodów dłużnika. Znaczenie mogą mieć między innymi wynagrodzenie drugiego małżonka, darowizna, spadek czy środki zgromadzone przed powstaniem wspólności majątkowej.
Samo małżeństwo nie daje natomiast komornikowi automatycznego prawa do zajęcia każdego indywidualnego konta współmałżonka. Przy rachunku prowadzonym wyłącznie dla małżonka niedłużnika trzeba sprawdzić, kto jest posiadaczem rachunku i czy tytuł wykonawczy obejmuje majątek wspólny. Znaczenie może mieć także zgoda małżonka na zaciągnięcie zobowiązania oraz rodzaj długu.
Jeżeli małżonkowie mają rozdzielność majątkową, nie oznacza to samo przez się, że każdy problem znika. Trzeba sprawdzić datę ustanowienia rozdzielności, treść umowy majątkowej i moment powstania zobowiązania. W takich sprawach dokumenty są ważniejsze niż samo oświadczenie, że pieniądze należą do drugiej osoby.
Sama blokada nie oznacza, że każda złotówka podlega zabraniu
Nawet gdy rachunek należy do dłużnika, nie wszystkie środki muszą być możliwe do przekazania komornikowi. Na rachunkach oszczędnościowych, oszczędnościowo-rozliczeniowych i lokatach obowiązuje miesięczna kwota wolna w wysokości 75 procent minimalnego wynagrodzenia. Od 1 stycznia 2026 r. daje to 3604,50 zł, ponieważ minimalne wynagrodzenie wynosi 4806 zł brutto.
Kwota wolna dotyczy łącznie rachunków objętych zajęciem, a nie każdego konta osobno. Przy rachunku wspólnym nie mnoży się jej automatycznie przez liczbę współposiadaczy. To częsty powód rozczarowania osób, które zakładają, że każdy właściciel konta ma własny niezależny limit.
Osobną ochroną objęte są określone świadczenia rodzinne, wychowawcze, dodatki i zasiłki. Jeżeli na zajęty rachunek wpływa na przykład świadczenie 800+, trzeba wskazać bankowi i komornikowi źródło przelewu. Pomocne będą wyciągi, decyzje o przyznaniu świadczenia i zaświadczenia od instytucji wypłacającej.
Jeżeli na konto wpływa wynagrodzenie z umowy cywilnoprawnej, trzeba rozdzielić zajęcie rachunku od zajęcia samego wynagrodzenia u płatnika. Szczegółowe zasady opisuje opracowanie dotyczące zajęcia wynagrodzenia z umowy zlecenia.
Co zrobić po omyłkowym zajęciu rachunku
Jeżeli bank zablokował konto osoby, która nie jest dłużnikiem, nie zaczynałbym od telefonicznych wyjaśnień bez śladu. Najlepiej od razu przygotować krótkie pismo do banku i komornika, w którym wskazuje się numer rachunku, dane właściciela oraz żądanie niezwłocznego wyjaśnienia i uchylenia zajęcia.
Przeczytaj również: Ograniczenie zajęcia komorniczego - kiedy działa naprawdę?
Dokumenty, które zwykle mają największe znaczenie
- umowa rachunku albo zaświadczenie banku wskazujące posiadacza konta,
- potwierdzenie numeru PESEL lub NIP właściciela rachunku,
- wyciąg pokazujący, że środki należą do osoby niedłużnika,
- dokument potwierdzający pełnomocnictwo, jeżeli dłużnik był tylko pełnomocnikiem,
- dowody pochodzenia pieniędzy, na przykład umowa darowizny, decyzja o świadczeniu lub potwierdzenie wynagrodzenia.
Jeżeli komornik nie reaguje albo bank nadal utrzymuje blokadę, można złożyć skargę na czynność komornika. Skargę wnosi się za pośrednictwem komornika do właściwego sądu rejonowego, co do zasady w terminie tygodnia od zawiadomienia o czynności, a gdy zawiadomienia nie było, od dnia uzyskania informacji o zajęciu.
Osoba trzecia, której prawa zostały naruszone, może również wytoczyć powództwo o zwolnienie zajętego przedmiotu spod egzekucji. Termin na takie powództwo wynosi zasadniczo miesiąc od dnia, w którym osoba dowiedziała się o naruszeniu prawa. Nie warto czekać do końca tego terminu, zwłaszcza gdy pieniądze mogą zostać przekazane wierzycielowi.
Jeżeli blokada dotyczy przelewu z dodatkowym świadczeniem pracowniczym, trzeba ustalić, czy komornik zajął pieniądze u pracodawcy, czy dopiero środki na rachunku. Przydatne może być opracowanie o tym, jak wygląda egzekucja komornicza trzynastki.
Nie radzę po zajęciu przelewać pieniędzy na przypadkowe konto członka rodziny ani wypłacać ich w sposób, który ma ukryć majątek. Taki ruch nie usuwa zajęcia, a może dodatkowo skomplikować ocenę sytuacji. Najbezpieczniej jest zachować wyciągi, korespondencję z bankiem i komornikiem oraz działać na podstawie dokumentów.
Najpierw ustal właściciela rachunku, potem wybierz środek obrony
Jeżeli konto rzeczywiście należy wyłącznie do osoby niedłużnika, zajęcie najczęściej wynika z pomyłki i powinno zostać uchylone po przedstawieniu właściwych danych. Przy rachunku wspólnym trzeba ustalić udział dłużnika, a przy koncie małżonków dodatkowo zbadać pochodzenie pieniędzy i ustrój majątkowy.
Najważniejsze są trzy informacje: kto jest posiadaczem rachunku, czy dłużnik ma status współposiadacza oraz skąd pochodzą zajęte środki. Od nich zależy, czy wystarczy wniosek do banku i komornika, czy potrzebna będzie skarga albo powództwo o zwolnienie pieniędzy spod egzekucji.
